بعض چيزهايى كه تبخير مىشوند آهن نيستند » . مثال ب . « كل انسان حيوان » ، و « لا شىء من الفرس به انسان » ، « فبعض الحيوان ليس بفرس » . برهان : در اين ضرب اقامهء برهان به طريقهء ردّ به اين شكل كه خود مقدمتين را جابجا كرده و به شكل اوّل ارجاع دهيم ممكن نيست . علت اين است كه ، كبراى اين ضرب سالبهء كليه است و پس از تبديل و جابجايى و شكل اول درست كردن خواهيم ديد . شرايط شكل اوّل را دارا نيست ، زيرا ايجاب صغرى را ندارد ، پس راه ديگرى در پيش مىگيريم كه ، ابتدا هريك از دو مقدمه را به عكس مستوى عكس مىكنيم و از اين دو عكس يك قياس شكل اول ، آن هم از ضرب چهارم تشكيل مىدهيم و به نتيجهء مطلوب مىرسيم به اين صورت كه مىگوييم : مرحلهء اوّل . مفروض : « كل انسان حيوان » ، و « لا شىء من الفرس به انسان » . مرحلهء دوم . مدّعا : « فبعض الحيوان ليس بفرس » . مرحلهء سوّم . برهان : صغرى و كبرى را به دو قضيه عكس مىكنيم : « بعض الحيوان انسان » ، و « لا شىء من الانسان بفرس » و از ضرب چهارم شكل اول اين نتيجه را مىگيريم : « فبعض الحيوان ليس بفرس » ، و هذا هو المطلوب . توضيح اين‌كه چرا نتيجه سلب جزئى شده نه كلّى ، در مباحث گذشته بيان شد . ضرب پنجم . صغرى موجبهء جزئيه ، كبرى سالبهء كليه ، نتيجهء سلب جزئى . مثال الف . « بعض السائل يتبخر » ، و « لا شىء من الحديد بسائل » ، « فبعض ما يتبخر ليس بحديد » . مثال ب . « بعض الانسان حيوان » ، و « لا شىء من الفرس به انسان » ، « فبعض الحيوان ليس بفرس » . برهان : اين ضرب نيز مثل ضرب قبلى از راه تبديل مقدمتين و تشكيل شكل اوّل منتج نيست به همان دليل كه آن‌جا آورديم ، ولى از راه عكس مقدمتين به عكس مستوى ممكن است به اين بيان كه : مرحلهء اوّل . مفروض : « بعض الانسان حيوان » ، و « لا شىء من الفرس به انسان » . مرحلهء دوم . مدّعا : « فبعض الحيوان ليس بفرس » .

--> . تبخير : آب در درجهء معينى از حرارت به بخار تبديل مىشود .